Adwokat Łukasz Witański

blog prawniczy

Frankowicze, kredyty frankowe, powództwa przeciwegzekucyjne.

wrz 092018

frank szwajcarski kredyt frankowy adwokat katowice 

W prostych słowach, obiektywnie, nie nakłaniając do procesów za wszelką cenę, z przedstawieniem wariantów roszczeń, a także ich różnorodną oceną przez różne sądy, z opisem ryzyka wystąpienia z pozwem, z uwzględnieniem tematyki powództw przeciwegzekucyjnych, przedstawiam kolejny artykuł na blogu:

KREDYTY FRANKOWE
FRANKOWICZE

 

Frankowicze - możliwe rodzaje powództw.


W poprzednim artykule dotyczącym powództw przeciwegzekucyjnych zwróciłem uwagę na kwestie związane z powództwami przeciwegzekucyjnymi - o pozbawienie wykonalności bankowych tytułów egzekucyjnych, w kontekście tzw. „frankowiczów”.
W doniesieniach medialnych pojawiają się informacje o „frankowiczach”, którzy wygrali proces z bankiem, z uwagi na zastosowanie przez bank niedozwolonych klauzul umownych dotyczących przeliczania zobowiązania wyrażonego w walucie obcej na walutę polską. Zazwyczaj jednak są to krótkie artykuły, które nie mają jurydycznego charakteru, a należy zaznaczyć, że pod terminem „proces z bankiem” mogą się kryć różnego rodzaju roszczenia, w różnych konfiguracjach procesowych. Poniżej przedstawię, w sposób możliwie jasny, typowe powództwa, w których występuje bank i zadłużeni w walucie obcej kredytobiorcy.

Możliwe warianty procesów frankowiczów:

1. Pierwszą grupę powództw stanowią powództwa zainicjowane przez kredytobiorców, tzn. klienci banku pozywają bank. Pozwy dzielą się tu na trzy zasadnicze grupy:
a. Pozew kredytobiorców o uznanie umowy za nieważną – w tej sytuacji powodowie dążą do unieważnienia całej umowy, czego dalszą konsekwencją ma być zwrócenie przez strony spełnionych nienależnie świadczeń,
b. Pozew kredytobiorców o uznanie za nieważne postanowień dotyczących przewalutowania – w tej sytuacji domagają się zastąpienia nieważnych postanowień innymi, np. innym sposobem przeliczania zobowiązania, przy zachowaniu ważności całej umowy.
c. Kredytobiorcy składają pozew o pozbawienie wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzule wykonalności – właśnie powództwa przeciwegzekucyjne. Wymaga podkreślenia, że z dniem 1 sierpnia 2016 r. bankowy tytuł egzekucyjny został wyeliminowany z polskiego porządku prawnego, jednakże kwestia jest złożona i wymaga analizy przepisów przejściowych, do ustawy, która uchyliła art. 96 prawa bankowego, którą przedstawię w osobnym artykule.

2. Drugą grupę powództw stanowią powództwa banku przeciwko kredytobiorcom, którzy zaprzestali płacenia rat i bank wypowiedział umowę i zażądał zwrotu niespłaconej części kredytu.

 

Kiedy bank może przegrać w procesie kredytu walutowego? 

 

Banki mogą przegrać w/w sprawy z różnych powodów. Po pierwsze mogą nie udowodnić wysokości roszczenia, a to w tej sytuacji, kiedy bank wystąpił z pozwem i np. sąd uznał, że wskutek wyeliminowania nieważnych klauzul indeksacyjnych, nie jest możliwe ustalenie wysokości zobowiązania, ponieważ nie można w ich miejsce zastosować innych sposobów indeksacji. Mogło też dojść do nieważnego wypowiedzenia umowy kredytowej, ponieważ nastąpiły wady formalne wypowiedzenia. Mogło też dojść do wypowiedzenia umowy, na skutek braku płatności rat, ale przy wyeliminowaniu niedozwolonych klauzul i zastosowaniu innego sposobu przeliczania, okazuje się, że raty powinny być mniejsze i wysokość zadłużenia nie uzasadnia wypowiedzenia. Bank może też przegrać proces, ponieważ Sąd uznał za niedozwolone klauzule indeksacyjne i w ich miejsce zastosował inne, w wyniku czego bank będzie musiał zwrócić nadpłatę. Tu jednak ważna uwaga, Sąd mógł przyjąć inne klauzulę niż chciał powód (powód np. chciał przeliczeń wg kursu franka z dnia zawarcia umowy, a sąd przyjmował średni kurs NBP) i zasądzić znacznie mniejsze kwoty. Może to spowodować, że strona powodowa wygra proces tylko w nieznacznej części, a Sąd stosunkowo rozdzieli koszty, co oznacza, że jeżeli roszczenie powoda ostało się w 30 %, to od powoda zostanie zasądzone 70 % kosztów na rzecz banku, które biorąc pod uwagę wartość przedmiotu sporu i niemal pewny udział pełnomocnika profesjonalnego po stronie banku, mogą być znaczne. Paradoksalnie więc, pomimo tego, że kredytobiorca częściowo wygra, to poniesie większe koszty procesu niż zasądzona na jego rzecz kwota z tytułu wygrania procesu. Wreszcie zdarzały się wyroki, w których sąd uznawał, że pominięcie uznanej za abuzywną klauzuli umownej określającej kurs wymiany waluty dla potrzeb indeksacji kwoty kredytu uniemożliwia prawidłowe wykonanie umowy, albowiem w chwili jej zawarcia brak było przepisu dyspozytywnego, który mógłby zostać zastosowany w miejsce pominiętego postanowienia umownego lub nie określał tego przepis prawa. Oznacza to, że podpisanie przez strony umowy nie skutkowało nawiązaniem stosunku prawnego, w ramach którego strony byłyby obowiązane do jakichkolwiek wzajemnych świadczeń. Skoro brak jest stosunku umownego przewidującego obowiązek wzajemnych świadczeń to należy traktować te świadczenia, które zostały faktycznie spełnione jako świadczenia nienależne w rozumieniu art. 410 kc. To zaś oznacza, że osoba, która takie świadczenie spełniła uprawniona jest do żądania jego zwrotu, zgodnie z art. 405 kc, do którego odsyła art. 410 §1 kc. Czyli Sąd uznawał całą umowę za nieważną. Oczywiście wydawane też były wyroki odmienne, tzn, takie, w których Sąd uznając nieważność klauzul indeksacyjnych odmawiał uznania nieważności całej umowy, a klauzule niedozwolone zastępował innymi. Jakimi? Średni kurs franka w tabeli NBP, kurs franka z dnia zawarcia umowy? Raczej średni kurs franka szwajcarskiego wg tabel NPB.

Frankowicze wyroki.


Reasumując: wahadło wymiaru sprawiedliwości nie przechyliło się jeszcze na dobre w żadną stronę. Sądy wydają wyroki uznające nieważność umów, lub tylko poszczególnych klauzul, zastępując je innymi. W niektórych orzeczeniach uznano, że indeksacja umowy kursem franka szwajcarskiego jest legalna. Można spotkać się z orzeczeniami, zgodnie z którymi umowa kredytu indeksowanego mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego, a więc kredyt należy spłacić. Mogło tez dojść do wydania dla „frankowicza” korzystnego wyroku, gdyż jak wspomniałem wcześniej nastąpiło wadliwe wypowiedzenie umowy, a sąd na marginesie wskazywał, że jest ważna.

Wracając jednak do tematu powództw przeciwegzekucyjnych. Jeżeli bank uzyskał na bankowy tytuł egzekucyjny klauzulę wykonalności, to wówczas dłużnik może się przed nim bronić, składając powództwo opozycyjne.

Powództwo o pozbawienie wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego.

Podstawę powództwa opozycyjnego przeciwko BTE zaopatrzonemu w sądową klauzulę wykonalności stanowi art. 840 § 1 pkt 1 kpc. BTE musi być jednak zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Kredytobiorcy w takim powództwie mogą podnosić wszelkie zarzuty materialnoprawne dotyczące wierzytelności banku, zarówno te powstałe przed wystawieniem BTE, przed wydaniem klauzuli i po jej wydaniu. Mogą to być zarzuty nieistnienia roszczenia lub istnienia roszczenia w mniejszej wysokości niż stwierdzona tytułem, czy też wreszcie nienastąpienia wymagalności roszczenia. Powyższe twierdzenia były przedmiotem rozważań w Postanowieniu Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie III CZP 78/03. Obecnie art. 840 § 1 pkt 1 kpc ma inne brzmienie niż w roku 2003, jednak obecne brzmienie tego przepisu nie budzi, co do powyższych twierdzeń wątpliwości. Zatem kredytobiorca może podnieść zarzuty nieważności całej umowy, poszczególnych klauzul wpływających na zmniejszenie zobowiązania i inne zarzuty, o których wspominałem powyżej.

 

Ryzyko w procesach o kredyty frankowe. 

 

Czy jednak powód sprawę wygra? Problem jest niezwykle złożony, nie wyklarowała się jednolita linia orzecznicza, a ryzyko poniesienia porażki, przy znacznych kosztach procesu wciąż istnieje.

Co zatem może pomóc w podjęciu tej trudnej decyzji, tym bardziej trudnej, że niebawem roszczenia mogą ulec przedawnieniu?

 

Z pewnością należy dokładnie przeanalizować umowę, ustalić czy kredyt jest denominowany czy indeksowany, porównać klauzule indeksacyjne w konkretnej umowie z klauzulami uznanymi za abuzywne w Sądzie Ochrony Konkurencji i Konsumentów i w orzeczeniach sądów powszechnych i Sądu Najwyższego, zapoznać się z orzecznictwem sądów powszechnych właściwych miejscowo dla powództwa, które chcemy wytoczyć. Wreszcie, co może wzbudzić pewien niesmak i uprzedzenia czytelnika, ale uważam, że mimo wszystko należy to podkreślić, z uwagi na ryzyko, a także niezwykłą istotność tej decyzji, skonsultowanie tej decyzji z adwokatem.

adwokat Katowice - Łukasz Witański strona główna

 

Poprzedni artykuł o tematyce powództw przeciwegzekucyjnych.

 

 

Powództwo przeciwegzekucyjne – czy komornik może zająć rzeczy nie należące do dłużnika?

wrz 062018

Powództwo przeciwegzekucyjne.

Powództwa przeciwegzekucyjne to środki ochrony, które przysługują dłużnikowi, lub też osobie trzeciej, która nie jest dłużnikiem, przeciwko egzekucji, która jest już prowadzona, lub może zostać dopiero wszczęta (dotyczy powództwa opozycyjnego). Są to środki ochrony merytorycznej służące do zwalczania dopuszczalności egzekucji w oparciu o zarzuty głównie materialnoprawne, natomiast nie służą do formalnej kontroli przebiegu egzekucji. Powództwa tego rodzaju zostały uregulowane w dziale VI kodeksu postepowania cywilnego (dalej zwany „KPC”), w art. 840 kpc do art. 843 kpc. Występują dwa rodzaje powództw przeciwegzekucyjnych – powództwo opozycyjne przysługujące dłużnikowi i powództwo ekscydencyjne przysługujące osobom trzecim.

Powództwo opozycyjne, pozew o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego.

Jest to środek ochrony przysługujący dłużnikowi uregulowany w art. 840 kpc. Z powództwem można wystąpić jeżeli dłużnik:
1. przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście;
2. po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne;
3. małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 787, wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz także zarzuty, których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść.

W praktyce mogą wystąpić następujące przypadki uzasadniające złożenie powództwa opozycyjnego:
- spełnienie świadczenia przez dłużnika – może wydawać się oczywistym, że dobrowolne spełnienia świadczenia przez dłużnika uniemożliwia prowadzenie przeciwko niemu egzekucji, jednakże jest zupełnie inaczej. Mimo, że dłużnik dobrowolnie spłacił dług, wierzyciel w dalszym ciągu może na podstawie tytułu wykonawczego (tytuł egzekucyjny -np. wyrok, zaopatrzony w klauzulę wykonalności). W takiej właśnie sytuacji należy złożyć w/w pozew. Dłużnik może też żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w części, bowiem spłacił część zobowiązania, a wierzyciel wszczął egzekucje co do całego długu, bez uwzględnienia części spłaconej,
- Przedawnienie roszczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu (wg aktualnie obowiązującego art. 125 §1 kodeksu cywilnego roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd przedawnia się z upływem sześciu lat. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenie okresowe należne w przyszłości przedawnia się z upływem trzech lat),
- Roszczenia stwierdzone innymi tytułami egzekucyjnymi niż orzeczenia sądu i organów wymienionych w art. 125 kodeksu cywilnego ulegają przedawnieniu w terminach przewidzianych dla poszczególnych roszczeń, po upływie tych terminów możliwe jest powództwo przeciwegzekucyjne,
- zmiana wierzyciela, tzn, wierzyciel wymieniony w wyroku zbył wierzytelność, a mimo to wszczął egzekucje,

Osobny problem dotyczący powództw o pozbawienie wykonalności bankowych tytułów egzekucyjnych, zwłaszcza w kontekście „frankowiczów” przedstawię w osobnym artykule. Artykuł o powództwach przeciwegzekucyjnych i kredytach frankowych.

Powództwo ekscydencyjne, Powództwo o zwolnienie od egzekucji.

Powództwo o zwolnienie od egzekucji uregulowane zostało w art. 841 kpc. Ochrona przewidziana w tym przepisie przysługuje tylko osobie trzeciej, więc nie dłużnikowi, a zmierza ona do wyłączenia spod egzekucji składników majątku zajętych przez komornika, które nie należą do dłużnika, a do których osoba trzecia ma prawa. W toku egzekucji komornik może bowiem zając rzeczy nie stanowiące np. własności dłużnika, ale u dłużnika się znajdujące. Może także zająć składniki majątku nie dłużnika, a osoby, która nosi takie samo imię i nazwisko jak dłużnik, najczęściej będzie to zajęcie rachunku bankowego. Tytułem przykładu można wskazać też zajęcie rzeczy stanowiącej własność osoby trzeciej, którą dysponował dłużnik na zasadzie użyczenia, lub też dłużnik jest przedsiębiorcą, który wykonuje zlecenie na rzecz osoby trzeciej i osoba trzecia udostępniła mu swoje narzędzia, zawarto umowę najmu rzeczy ruchomych i dłużnik posiada w siedzibie swojej działalności rzeczy należące do innych osób. Oczywiście prawa do rzeczy należy udowodnić, najczęściej przedstawiając umowy kupna, imienne rachunki lub faktury.

Powództwo przeciwegzekucyjne termin.

Zgodnie z art. 841 § 3 kpc powództwo o zwolnienie spod egzekucji można wnieść w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa, chyba że inny termin jest przewidziany w przepisach odrębnych. Uchybienie terminowi z art. 841 § 3 KPC skutkować będzie oddaleniem powództwa, bez dokonywania przez sąd oceny jego merytorycznej zasadności. Dlatego mimo tego, że jesteśmy właścicielami rzeczy nie zostanie zwolniona spod egzekucji. Termin biegnie od dnia kiedy dowiedzieliśmy się faktycznie o zajęciu rzeczy, a komornik nie musi nas o terminie informować, zwłaszcza, że dłużnik nie zawsze wyjawi mu, że nie jest właścicielem. Dlatego też warto zebrać dowody także i na okoliczność daty podjęcia informacji o zajęciu naszych rzeczy.

Wstrzymanie egzekucji komorniczej. Zabezpieczenie powództwa przeciwegzekucyjnego.

 

Wytoczenie powództwa przeciwegzekucyjnego nie powoduje automatycznego wstrzymania egzekucji. Oczywiście w takim wypadku przedłużający się proces, może skutkować tym, że nasze rzeczy zostaną przez komornika zlicytowane i mimo korzystnego wyroku, ochrona prawna nie zostanie zrealizowana. Istnieje jednakże możliwość uniknięcia powyższego skutku. Zgodnie z art. 730 § 1 kpc w każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. Zabezpieczenie może polegać m.in. na zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez Sąd naszego roszczenia. Warunkiem wydania przez Sąd postanowienia o zabezpieczeniu naszych roszczeń, np. w drodze zawieszenia postępowania egzekucyjnego, jest jednak uprawdopodobnienie roszczenia i uprawdopodobnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, czyli uprawdopodobnieniu, że brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Inne ewentualne sposoby zabezpieczenia niż zawieszenie postępowania egzekucyjnego, np. poprzez orzeczenia zakazu wszczęcia egzekucji pozostają w praktyce dyskusyjne.


Kancelaria adwokata z Katowic, Łukasza Witańskiego, specjalizuje się w prowadzeniu powództw przeciwegzekucyjnych, w tym przygotowaniu wniosków o zabezpieczenie powództw przeciwegzekucyjnych, autor publikacji był wieloletnim asystentem sędziego w wydziale cywilnym sądu okręgowego, w którym znaczny odsetek spraw stanowiły w/w kategorie spraw. Więcej informacji na https://adwokatwitanski.pl/ w dziale specjalizacje.

Atom

Napędza Nibbleblog